درد مفصل: روماتولوژیست یا ارتوپد؟
درد مفصل ممکن است از آرتروز و آسیب باشد یا از یک بیماری التهابی و خودایمنی. این مقاله فرق کار روماتولوژیست و ارتوپد را می‌گوید و کمک می‌کند بدانید اول سراغ کدام بروید.
«دردم از مفصل است. پیش کدام دکتر بروم؟» این پرسش از رایج‌ترین پرسش‌های بیماران است. جواب ساده‌ای ندارد، چون «درد مفصل» می‌تواند چند علت کاملاً متفاوت داشته باشد. این مقاله فرق دو تخصص را می‌گوید و راهی برای تصمیم‌گیری پیشنهاد می‌کند. معمولاً بهتر است کار را از پزشک عمومی یا خانواده شروع کنید.
روماتولوژیست کیست؟
ACR می‌نویسد روماتولوژیست پزشک داخلی یا کودکان است که آموزش اضافی برای تشخیص و درمان بیماری‌های روماتیسمی دیده؛ یعنی بیماری‌های مفاصل، ماهیچه‌ها و استخوان‌ها و بیماری‌های خودایمنی. این‌ها می‌توانند چشم، پوست، دستگاه عصبی و اندام‌های داخلی را هم درگیر کنند. ACR تأکید می‌کند که برخلاف جراحان ارتوپد، روماتولوژیست‌ها از روش‌های غیرجراحی استفاده می‌کنند. بیماری‌های رایج: آرتروز، نقرس، آرتریت روماتوئید، کمردرد مزمن، التهاب تاندون و کیسه‌های مفصلی، و لوپوس. ACR می‌نویسد بیش از ۱۰۰ نوع آرتریت وجود دارد.
درمان روماتولوژیست بیشتر دارو، فیزیوتراپی و کاردرمانی، ارجاع به متخصصان دیگر و گاهی تزریق به مفصل یا تاندون است (ACR).
ارتوپد کیست؟
ارتوپد جراح است؛ ACR جراحان ارتوپد را با روماتولوژیست‌ها مقایسه می‌کند که بدون جراحی درمان می‌کنند. Arthritis Foundation می‌نویسد بعضی بیماران آرتروز (آرتریت ساییدگی) برای ارتوپد ارجاع داده می‌شوند. NHS هم می‌گوید در آرتروز جراحی برای تعداد کمی از بیماران است، آن‌هایی که درمان‌های دیگر جواب نداده یا آسیب مفصل شدید است. جراحی ممکن است ترمیم، تقویت یا تعویض مفصل باشد.
فرق ظاهری دو دسته درد
این جدول فقط راهنماست، نه تشخیص:
| بیشتر شبیه آرتروز / آسیب مکانیکی | بیشتر شبیه بیماری التهابی | |
|---|---|---|
| خشکی صبح | نیست یا کمتر از ۳۰ دقیقه (NHS) | بیش از ۳۰ دقیقه، گاهی بیش از یک ساعت (NIAMS، ACR) |
| ارتباط با حرکت | درد معمولاً با استفاده بدتر می‌شود (NHS) | خشکی با حرکت کم‌کم بهتر می‌شود (ACR) |
| سایر نشانه‌ها | ممکن است ورم و صدای ساییدگی داشته باشد (NHS) | تب، خستگی، بثورات، زخم دهان، التهاب چشم (ACR) |
| سن شروع | اغلب بالای ۴۵ سال (NHS) | هر سنی؛ RA معمولاً ۳۰ تا ۵۰ (ACR) |
برای آرتریت روماتوئید، NHS هم می‌گوید خشکی طولانی‌تر از آرتروز است.
کی اول روماتولوژیست؟
ACR علائمی را نام برده که ممکن است ارجاع به روماتولوژیست را لازم کند، اگر علت دیگری پیدا نشده:
- تب مکرر، خستگی، ضعف، کم‌خونی، بثورات پوستی یا کاهش وزن بی‌دلیل.
- خشکی صبح بیش از ۳۰ دقیقه یا ورم مکرر مفاصل انگشتان، مچ، مچ پا یا پا.
- بثورات مشکوک، ریزش مو، زخم دهان یا تناسلی.
- تغییرات چشم: تاری، دوبینی، قرمزی و درد.
- آزمایش‌های غیرطبیعی که پزشک را به لوپوس، آرتریت روماتوئید، واسکولیت، اسکلرودرمی، نقرس، پلی‌میالژیا روماتیکا یا آرتریت سلول‌غول‌آسا مشکوک کرده.
ACR یادآوری می‌کند که چون بسیاری از بیماری‌ها نشانه‌های مشابه دارند، بهتر است اول با پزشک عمومی یا خانواده صحبت کنید. Arthritis Foundation می‌گوید روماتولوژیست در تشخیص‌های دشوار کمک می‌کند و ارتوپد برای بعضی آرتروزها ارجاع داده می‌شود.
کی اول ارتوپد؟
Arthritis Foundation می‌گوید ارتوپد برای بعضی آرتروزها وارد می‌شود، و NHS جراحی آرتروز را برای کسانی می‌داند که درمان‌های دیگر جواب نداده یا آسیب مفصل شدید است. پس اگر تشخیص آرتروز داده شده و درمان غیرجراحی کافی نبوده، پزشک شما ممکن است ارتوپد را پیشنهاد کند. اگر درد بعد از ضربه یا آسیب مشخص شروع شده، پزشک عمومی تشخیص می‌دهد چه بررسی و ارجاعی لازم است.
در عمل
- اگر مطمئن نیستید: با پزشک عمومی شروع کنید. او ممکن است آزمایش‌های اولیه بخواهد و بر اساس نتیجه شما را به تخصص مناسب بفرستد. NHS می‌گوید در آرتروز پزشک معمولاً با پرسش و معاینه تشخیص می‌دهد و آزمایش یا رادیوگرافی را بیشتر برای کنار گذاشتن علت‌های دیگر می‌خواهد.
- اگر ورم، تب، بثورات یا خشکی طولانی دارید: نوبت روماتولوژیست منطقی است.
- هر دو ممکن است لازم شوند. ممکن است کسی هم آرتریت روماتوئید داشته باشد که با دارو کنترل می‌شود و هم بعداً به دلیل آسیب مفصل به جراحی نیاز پیدا کند. NHS می‌گوید در آرتریت روماتوئید جراحی وقتی لازم می‌شود که با وجود دارو مفصل آسیب دیده باشد.
- مدارک را بیاورید: آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری و فهرست داروها (راهنمای «ویزیت اول»).
یادآوری
هیچ‌کدام از این جدول‌ها جای معاینه را نمی‌گیرد. اینکه مشکل شما به کدام تخصص مربوط است را فقط پزشک تعیین می‌کند. اگر مفصل ناگهان داغ، قرمز و متورم است و تب دارید، منتظر نوبت نباشید (راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟»).