راهنمای بیمار

روماتولوژیست چه کسی است؟

ACR روماتولوژیست را پزشک داخلی یا کودکان می‌داند که آموزش بیشتری برای تشخیص و درمان بیماری‌های روماتیسمی دیده است؛ بیماری‌هایی که مفاصل، ماهیچه‌ها و استخوان‌ها و همچنین بیماری‌های خودایمنی را در بر می‌گیرند. این بیماری‌ها می‌توانند چشم، پوست، دستگاه عصبی و اندام‌های داخلی را هم درگیر کنند. روماتولوژیست‌ها برای درمان معمولاً از روش‌های غیرجراحی استفاده می‌کنند.

ACR می‌نویسد بیش از ۱۰۰ نوع آرتریت و بیماری روماتیسمی وجود دارد و تشخیص زود می‌تواند از آسیب دائمی جلوگیری کند.

کی وقت ویزیت بگیریم؟

ACR و Arthritis Foundation چند علامت را نام برده‌اند که ارزش بررسی دارند:

• خشکی صبحگاهی بیش از ۳۰ دقیقه، یا ورم مکرر مفاصل انگشت، مچ، مچ پا یا پا.
• علائم مفصلی که سه روز یا بیشتر ادامه دارد، یا چند بار در یک ماه برمی‌گردد.
• تب مکرر، خستگی، ضعف، کم‌خونی، بثورات پوستی یا کاهش وزن بی‌دلیل که علت دیگری برایشان پیدا نشده.
• ریزش مو، زخم دهان یا تناسلی.
• تغییر بینایی: تاری، دوبینی یا چشم قرمز و دردناک.
• نتایج آزمایش غیرطبیعی که پزشک را به یک بیماری روماتیسمی مشکوک کرده.

ACR توضیح می‌دهد که چون بسیاری از بیماری‌ها نشانه‌های مشابه دارند، بهتر است اول با پزشک عمومی یا خانواده صحبت کنید. او ممکن است آزمایش‌های اولیه را بخواهد و در صورت نیاز به روماتولوژیست ارجاع دهد.

اگر هنوز مطمئن نیستید که مشکل شما مربوط به همین تخصص است، مقالهٔ «درد مفصل: روماتولوژیست یا ارتوپد؟» را ببینید.

چه چیزهایی را همراه بیاورید؟

ACR و Arthritis Foundation توصیه می‌کنند این‌ها را آماده کنید:

• آزمایش‌ها، گزارش تصویربرداری و یادداشت‌های پزشکان قبلی. ACR می‌گوید بهتر است نسخهٔ این مدارک را خودتان داشته باشید. گزارش رادیوگرافی، سونوگرافی و MRI و نتیجهٔ آزمایش‌ها (از جمله ANA، RF، ESR و CRP اگر انجام شده) مفیدند. فیلم یا لوح تصویربرداری هم همراه ببرید.
• فهرست داروهایی که مصرف می‌کنید. نام دارو، مقدار و زمان مصرف را بنویسید و مکمل‌ها و داروهای گیاهی را هم فراموش نکنید. داروهایی را که قبلاً امتحان کرده‌اید و نتیجه‌شان را هم یادداشت کنید تا درمان تکراری تجویز نشود.
• حساسیت‌ها و عوارض دارویی قبلی.
• سابقهٔ خانوادگی. ACR تأکید می‌کند هر بیماری روماتیسمی یا خودایمنی در خانواده را بنویسید، حتی اگر کم‌اهمیت به نظر می‌رسد.
• سابقهٔ پزشکی: بیماری‌ها، جراحی‌ها، شکستگی‌ها، سفرها، خواب، تغذیه، فعالیت، شغل و مصرف دخانیات.
• یادداشت علائم. Arthritis Foundation پیشنهاد می‌کند ثبت کنید کدام مفصل درد می‌کند، درد چه حسی دارد، چه چیزی آن را بهتر یا بدتر می‌کند و آیا ورم، خشکی یا بثورات هست. زمان خشکی صبح را هم بنویسید.
• فهرست پرسش‌ها. مهم‌ترین‌ها را اول بنویسید، چون ممکن است وقت برای همه کافی نباشد.
• یک همراه. Arthritis Foundation می‌گوید دوست یا یکی از اعضای خانواده می‌تواند گوش کند، یادداشت بردارد و پرسش‌هایی را که فراموش کرده‌اید بپرسد.

در ویزیت چه می‌گذرد؟

طبق ACR و Arthritis Foundation معمولاً این مراحل را دارد:

1. شرح حال کامل. از نشانه‌ها، بیماری‌های قبلی، جراحی‌ها، حساسیت‌ها، داروها و خانواده می‌پرسند.
2. معاینهٔ بدن. مفاصل را از نظر ورم، حساسیت و التهاب می‌بینند، نحوهٔ راه رفتن و حرکت شما را نگاه می‌کنند و ممکن است پوست و چشم را هم از نظر بثورات یا التهاب بررسی کنند.
3. مرور مدارک. آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های قبلی دیده می‌شود.
4. آزمایش یا تصویربرداری تازه، در صورت نیاز. آزمایش خون برای نشانگرهای التهاب و آنتی‌بادی‌ها، و رادیوگرافی یا سونوگرافی. Arthritis Foundation یادآوری می‌کند که رادیوگرافی در ابتدا ممکن است تغییرات را نشان ندهد و سونوگرافی می‌تواند التهاب زودرس را ببیند. جزئیات آزمایش‌ها را در راهنمای «آزمایش‌های روماتولوژی» ببینید.
5. برنامهٔ بعدی. ACR می‌نویسد نتیجه‌ها با هم تفسیر می‌شود و تشخیص و برنامهٔ درمان شخصی تعیین می‌شود. در موارد پیچیده ممکن است چند ویزیت لازم شود. Arthritis Foundation می‌گوید تا آماده شدن جواب‌ها، پزشک احتمالاً نشانه‌ها را درمان می‌کند.

یادآوری‌ها

• لازم نیست پیش از ویزیت داروی خود را قطع یا تغییر دهید. اگر دارو مصرف می‌کنید، با همان وضعیت بروید و اگر پرسشی دارید، از پزشک بپرسید.
• ممکن است تشخیص قطعی همان روز داده نشود. این طبیعی است؛ بعضی بیماری‌ها زمان و تکرار آزمایش می‌خواهند.
• دربارهٔ هزینهٔ آزمایش‌ها و درمان‌ها، و اینکه بیمه پوشش می‌دهد یا نه، می‌توانید در همین ویزیت بپرسید.

یک قاعدهٔ کلی

در روماتولوژی تقریباً هیچ آزمایشی به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد. NHS می‌نویسد هیچ آزمایش خونی نمی‌تواند آرتریت روماتوئید را قطعی کند یا رد کند، و NIAMS می‌گوید برای لوپوس هم هیچ آزمایش واحدی تأیید نهایی نیست. پزشک شرح حال، معاینه، آزمایش و تصویربرداری را کنار هم می‌گذارد. بعضی بیماران مبتلا هم آزمایش‌های طبیعی دارند (NIAMS)، و این یعنی آزمایش طبیعی همیشه بیماری را رد نمی‌کند.

پس اگر جوابتان «مثبت» یا «بالا» بود، پیش از آنکه نگران شوید آن را به پزشک نشان دهید و بپرسید کنار نشانه‌های شما چه معنایی دارد.

آزمایش‌های التهاب و خون

• ESR و CRP. نشانگرهای عمومی التهاب‌اند. NHS می‌نویسد التهاب را می‌سنجند ولی نمی‌گویند علتش چیست.
• شمارش سلول‌های خون (CBC). NHS می‌گوید به کنار گذاشتن علت‌های دیگر کمک می‌کند و کم‌خونی را نشان می‌دهد، ولی کم‌خونی هم آرتریت روماتوئید را ثابت نمی‌کند.

آزمایش‌های آنتی‌بادی

فاکتور روماتوئید (RF). MedlinePlus می‌نویسد مثبت بودن RF به‌تنهایی چیزی را تشخیص نمی‌دهد و پزشک آن را با نشانه‌ها، سابقه و آزمایش‌های دیگر می‌سنجد. افراد سالم هم گاهی مقدار کمی RF دارند، و برعکس بعضی مبتلایان به آرتریت روماتوئید RF کم یا منفی دارند. NHS می‌گوید در بیش از نیمی از مبتلایان در شروع بیماری RF بالاست و حدود یک نفر از هر بیست نفر بدون بیماری هم مثبت است. MedlinePlus بیماری‌های دیگر مثل شوگرن، لوپوس، اسکلرودرمی، بعضی عفونت‌های مزمن و بعضی سرطان‌ها را هم از علت‌های RF بالا نام می‌برد.

آنتی‌CCP. NHS می‌گوید مثبت بودنش احتمال آرتریت روماتوئید را بالا می‌برد، ولی همهٔ مبتلایان آن را ندارند. Arthritis Foundation می‌نویسد حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد مبتلایان آن را دارند. NHS می‌گوید مثبت بودن هم RF و هم آنتی‌CCP ممکن است نشانهٔ بیماری شدیدتر باشد.

ANA. این آزمایش آنتی‌بادی‌هایی را می‌سنجد که هستهٔ سلول‌های خود بدن را هدف می‌گیرند. ACR می‌نویسد مثبت بودنش «نشانهٔ قطعی بیماری خودایمنی نیست». تا ۱۵ درصد افراد کاملاً سالم هم ANA مثبت دارند و فقط حدود ۱۱ تا ۱۳ درصد از کسانی که ANA مثبت دارند به لوپوس یا بیماری خودایمنی دیگری مبتلا هستند. MedlinePlus می‌گوید بسیاری از بزرگسالان سالم، به‌ویژه زنان بالای ۶۵ سال، ممکن است ANA مثبت باشند و بعضی داروها یا عفونت‌های ویروسی هم آن را مثبت می‌کنند. از طرف دیگر ACR می‌نویسد بیش از ۹۵ درصد مبتلایان به لوپوس ANA مثبت دارند، پس منفی بودن ANA لوپوس را کمتر محتمل می‌کند.

بعضی آزمایشگاه‌ها «تیتر» (مثلاً ۱:۱۶۰) و الگو را هم می‌نویسند. ACR می‌گوید برخی آزمایشگاه‌ها تیترهای بالاتر از ۱:۱۶۰ را مثبت گزارش می‌کنند. اگر جواب شما تیتر و الگو دارد، معنی آن را از پزشک بپرسید. مقالهٔ «جواب ANA یا RF مثبت یعنی چه؟» جزئیات بیشتری دارد.

اگر ANA مثبت شود و پزشک به لوپوس شک کند، NIAMS می‌گوید آزمایش‌های اختصاصی‌تر مثل آنتی‌بادی‌های ضد Smith و ضد dsDNA و آنتی‌فسفولیپید درخواست می‌شود.

آزمایش‌های دیگر

• آزمایش ادرار و کلیه. در لوپوس برای دیدن پروتئین یا خون در ادرار و سنجش کارکرد کلیه. NIDDK می‌گوید پروتئین بالا یا گلبول قرمز زیاد در ادرار نشانهٔ آسیب کلیه است و کراتینین برای برآورد کارکرد کلیه به کار می‌رود.
• HLA-B27. آزمایش ژنتیکی برای بررسی اسپوندیلیت آنکیلوزان. NHS می‌گوید در بیشتر مبتلایان مثبت است ولی همه این ژن را ندارند و بعضی افراد بدون بیماری هم دارندش.
• اسید اوریک. برای بررسی نقرس (NHS). اگر نتیجه روشن نباشد، گاهی از مایع مفصل نمونه می‌گیرند.

تصویربرداری

NHS و NIAMS می‌نویسند رادیوگرافی و MRI التهاب و آسیب مفصل را نشان می‌دهند و Arthritis Foundation اضافه می‌کند که رادیوگرافی در شروع بیماری ممکن است طبیعی باشد و سونوگرافی می‌تواند التهاب زودرس مفصل را ببیند. NHS می‌گوید در اسپوندیلیت اگر رادیوگرافی تشخیص را روشن نکند، MRI پیشنهاد می‌شود.

چرا بعضی داروها آزمایش منظم می‌خواهند؟

داروهای زمینه‌ای (DMARD) و بیولوژیک روی سیستم ایمنی اثر می‌گذارند. Arthritis Foundation می‌نویسد پیش از شروع، پزشک معمولاً عکس پایه و آزمایش خون می‌خواهد و بعد از آن آزمایش‌ها و معاینه‌های منظم برای دیدن اثر دارو و بررسی تأثیر آن بر خون، اندام‌ها و چشم انجام می‌شود.

• متوترکسات. NHS می‌گوید آزمایش خون برای بررسی سلول‌های خون، کبد و کلیه انجام می‌شود. به‌عنوان نمونه NHS ذکر می‌کند که در ابتدا آزمایش‌ها «هر ۱ تا ۲ هفته» است و وقتی دوز ثابت شد و دارو اثر کرد، معمولاً «هر ۲ تا ۳ ماه». این فقط نمونه است؛ برنامهٔ شما را پزشک تعیین می‌کند. NHS همچنین می‌گوید گاهی برای بررسی ریه، پیش از شروع عکس سینه و شاید آزمایش تنفسی لازم می‌شود. دفترچه یا برگه‌ای که ثبت مقدار دارو و جواب آزمایش‌هاست را نگه دارید.
• هیدروکسی‌کلروکین. نیاز به معاینهٔ منظم چشم دارد. بیانیهٔ مشترک ACR و AAO و دو انجمن دیگر می‌گوید معاینهٔ پایه باید در چند ماه اول مصرف انجام شود و در افراد بدون عامل خطر ویژه، غربالگری سالانه حداکثر پنج سال بعد شروع شود. عامل‌های خطر شامل دوز بالا نسبت به وزن، مصرف طولانی، کاهش کارکرد کلیه و مصرف همزمان تاموکسیفن است. پزشک یا چشم‌پزشک برنامهٔ شما را تعیین می‌کند. دارو را به‌خاطر ترس از این عارضه خودتان قطع نکنید؛ بیانیه می‌گوید قطع آن باید با تصمیم مشترک بیمار، پزشک و چشم‌پزشک باشد.
• داروهای بیولوژیک. NHS می‌گوید یکی از خطرها فعال شدن دوبارهٔ عفونت‌های قدیمی مثل سل است، پس پزشک پیش از شروع بررسی می‌کند.

چه کارهایی از دست شما برمی‌آید؟

• آزمایش‌های دوره‌ای را به‌موقع بدهید، حتی وقتی حالتان خوب است.
• جواب آزمایش‌ها و تاریخشان را نگه دارید و به ویزیت ببرید. راهنمای «ویزیت اول» را ببینید.
• اگر الکل می‌خورید، به پزشک بگویید. Arthritis Foundation می‌گوید بعضی DMARDها کبد را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
• پیش از هر واکسن از پزشک بپرسید. Arthritis Foundation می‌نویسد داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی، واکسن‌های زنده را پرخطر می‌کنند و واکسن‌های توصیه‌شده باید با نظر پزشک انجام شوند.
• نشانه‌های عفونت (تب، لرز، عرق، گلودرد، سرفه، سوزش ادرار، اسهال، بثورات یا زخم دردناک) را همان روز به پزشک خبر بدهید. فهرست را در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» ببینید.
• از پزشک بخواهید توضیح دهد هر آزمایش برای چیست و جواب چه معنی دارد.

پیش از هر چیز

این صفحه توضیح عمومی است و مقدار دارو در آن نیست. نوع دارو، مقدار و زمان مصرف را فقط پزشک شما تعیین می‌کند. هیچ دارویی را، به‌خصوص کورتون، خودتان قطع یا کم نکنید و دوز را تغییر ندهید. اگر عارضه‌ای دارید یا قصد تغییر دارید، اول با پزشک صحبت کنید.

داروهای زمینه‌ای (DMARD)

Arthritis Foundation آن‌ها را داروهایی می‌داند که بخشی از سیستم ایمنی را آرام می‌کنند تا التهاب کم شود و به مرور از مفصل محافظت شود. NHS و ACR نمونه‌هایی مثل متوترکسات، لفلونومید، هیدروکسی‌کلروکین و سولفاسالازین را نام می‌برند. NHS می‌گوید متوترکسات معمولاً اولین دارو است و اغلب همراه یک DMARD دیگر و یک دورهٔ کوتاه کورتون داده می‌شود.

چند نکتهٔ مهم:

• دیر اثر می‌کنند. NHS می‌نویسد ممکن است چند ماه طول بکشد تا اثر کنند و باید حتی اگر فوراً بهتر نشدید، ادامه دهید. Arthritis Foundation هم می‌گوید گاهی چند هفته تا چند ماه لازم است و برای تسکین سریع‌تر ممکن است کورتون یا ضدالتهاب موقت داده شود.
• ممکن است چند دارو امتحان شود. NHS می‌گوید گاهی باید دو یا سه نوع DMARD امتحان شود تا مناسب پیدا شود. پس اگر یک دارو جواب نداد، به پزشک بگویید؛ این یعنی باید داروی مناسب‌تری پیدا شود، نه اینکه درمان فایده ندارد.
• آزمایش منظم لازم دارند. (راهنمای «آزمایش‌های روماتولوژی» را ببینید.)
• متوترکسات هفتگی است. NHS تأکید می‌کند که این دارو معمولاً یک بار در هفته در یک روز ثابت مصرف می‌شود و اگر به‌اشتباه روزانه یا بیشتر از مقدار تجویزشده مصرف شود، می‌تواند جدی و حتی کشنده باشد. NHS توصیه می‌کند قرص هفتگی را جدا از داروهای روزانه نگه دارید. اگر اشتباه کردید، فوراً با پزشک یا مراکز درمانی تماس بگیرید. NHS همچنین می‌گوید پوست ممکن است زودتر از معمول بسوزد، پس از ضدآفتاب استفاده کنید.
• هیدروکسی‌کلروکین با غذا یا یک لیوان شیر مصرف می‌شود و NHS می‌گوید چند هفته طول می‌کشد تا اثر کند. نیاز به معاینهٔ منظم چشم دارد. تاری دید ثابت یا تغییر دید رنگ‌ها را به پزشک بگویید.

داروهای بیولوژیک و مهارکننده‌های JAK

NHS می‌گوید داروهایی مثل آدالیموماب، اتانرسپت و اینفلیکسیماب معمولاً با متوترکسات یا یک DMARD دیگر داده می‌شوند و بیشتر برای کسانی است که DMARD به‌تنهایی کافی نبوده است. تزریقی‌اند. عوارض معمولاً خفیف است (واکنش پوستی محل تزریق، عفونت، تهوع، تب، سردرد)، ولی خطر جدی‌تر آن فعال شدن دوبارهٔ عفونت‌های قدیمی مثل سل است. پس هر نشانهٔ عفونت را همان روز به پزشک خبر بدهید. NHS دربارهٔ مهارکننده‌های JAK می‌گوید برای بزرگسالان با بیماری متوسط تا شدید که به داروهای دیگر جواب نداده‌اند در نظر گرفته می‌شوند. Arthritis Foundation هم هشدار می‌دهد که مهارکننده‌های JAK (مثل توفاسیتینیب) خطر لخته‌های خونی جدی، حملهٔ قلبی و سکته را بالا می‌برند. اگر چنین دارویی می‌گیرید، نشانه‌های هشدار را از پزشک بپرسید.

کورتون (گلوکوکورتیکوئید)

کورتون ضدالتهاب قوی و سریع است، اما مصرف طولانی‌مدتش عارضه دارد. NHS می‌نویسد در درمان آرتریت روماتوئید برای تسکین سریع و کوتاه‌مدت، مثلاً تا شروع اثر DMARD یا در شعله‌وری، به کار می‌رود و مصرف طولانی آن خطر پوکی استخوان، کبودی آسان، ضعف عضله و نازک شدن پوست دارد. NHS در صفحهٔ کورتون به عفونت بیشتر، تغییر خلق‌وخو، قند و فشار خون بالا و مشکلات چشمی مثل آب‌مروارید هم اشاره می‌کند. هرچه مقدار پایین‌تر و دوره کوتاه‌تر باشد، خطر کمتر است. NIAMS می‌گوید در آرتریت روماتوئید و لوپوس کورتون «در کمترین مقدار مؤثر» به کار می‌رود.

نکته‌هایی که باید بدانید:

• ناگهانی قطع نکنید. NHS می‌نویسد: قطع ناگهانی قرص کورتون بدون نظر پزشک می‌تواند شما را بسیار ناخوش کند. ممکن است خستگی، تهوع، سرگیجه، بی‌اشتهایی و درد مفصل پیدا شود و بیماری هم دوباره شعله بکشد. NHS می‌گوید اگر بیش از سه هفته یا با مقدار بالا مصرف کرده‌اید، مقدار باید به‌تدریج کم شود. در آرتریت سلول‌غول‌آسا هم NHS صریحاً می‌گوید کورتون را ناگهانی قطع نکنید. اگر استفراغ می‌کنید و نمی‌توانید قرص را نگه دارید، یا بعد از کم کردن یا فراموش کردن دارو بدحال شده‌اید، همان روز تماس بگیرید (راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟»).
• کارت کورتون. NHS می‌گوید اگر بیش از سه هفته کورتون می‌گیرید یا مقدار بالا تجویز شده، پزشک یا داروساز باید برایتان کارت مخصوص تهیه کند و باید همیشه همراهتان باشد. این کارت نشان می‌دهد که کورتون مصرف می‌کنید و نباید ناگهان قطع شود. اگر چنین کارتی به شما نداده‌اند، از پزشک بخواهید همین هشدار را در برگه یا نسخه برایتان بنویسد.
• عفونت. کورتون خطر عفونت را بالا می‌برد. NHS می‌گوید اگر با کسی که آبله‌مرغان، زونا یا سرخک دارد تماس داشته‌اید، فوراً به پزشک خبر بدهید.
• خلق‌وخو. NHS می‌نویسد حدود یک نفر از هر ۲۰ نفر که پردنیزولون مصرف می‌کند دچار تغییر حال روانی مثل اضطراب، بی‌قراری یا افسردگی می‌شود. اگر چنین حالی پیدا کردید، زود به پزشک بگویید. اگر فکر آسیب به خودتان دارید، همان لحظه به اورژانس مراجعه کنید.
• استخوان. ACR می‌گوید از دست رفتن استخوان می‌تواند حتی در شش ماه اول شروع شود. پزشک ممکن است دانسیتومتری استخوان یا محافظت از استخوان را پیشنهاد کند. مقالهٔ «کورتون و پوکی استخوان» جزئیات بیشتری دارد.

ضدالتهاب‌ها و مسکن‌ها

NHS می‌گوید ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک) درد و التهاب را کم می‌کنند ولی روند بیماری را متوقف نمی‌کنند و ممکن است گاهی مشکلات جدی معده مثل خون‌ریزی ایجاد کنند، به همین دلیل اغلب همراه داروی محافظ معده داده می‌شوند. استفراغ خون یا مدفوع سیاه و قیرمانند اورژانس است. دربارهٔ نوع و عوارض آن‌ها با پزشک صحبت کنید. NHS می‌گوید پاراستامول درد را کم می‌کند ولی التهاب را کم نمی‌کند.

عفونت، واکسن و الکل

• Arthritis Foundation فهرستی از نشانه‌ها می‌دهد که باید به پزشک خبر بدهید: لرز، تب، عرق، گلودرد، سرفه، سوزش یا تکرر ادرار، اسهال یا درد شکم، بثورات یا زخم دردناک، پوست گرم یا قرمز و خستگی غیرعادی.
• واکسن‌های زنده با داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی پرخطرند. پیش از هر واکسن از پزشک بپرسید (Arthritis Foundation).
• اگر مرتب الکل می‌خورید به پزشک بگویید، چون بعضی داروها بر کبد اثر دارند.

رژیم و مکمل

NHS می‌گوید شواهد قوی برای اثر رژیم خاص بر آرتریت روماتوئید نیست و ACR تأکید می‌کند مکمل‌ها جای دارو را نمی‌گیرند. مکمل یا داروی گیاهی را پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید، چون ممکن است با داروهایتان تداخل کند (NIAMS).

اگر دارو را فراموش کردید یا عارضه داشتید

برای هر دارو راه فرق می‌کند. NHS برای متوترکسات و هیدروکسی‌کلروکین می‌نویسد هرگز دو دوز را برای جبران یک دوز فراموش‌شده با هم نخورید. بهترین کار این است که از داروساز یا پزشک بپرسید، و برگهٔ راهنمای داخل بسته را بخوانید. عارضه‌ها را یادداشت کنید و به پزشک بگویید؛ او ممکن است مقدار یا نوع دارو را تغییر دهد.

بارداری

بعضی داروها در بارداری مناسب نیستند. پیش از اقدام به بارداری حتماً با پزشک صحبت کنید. راهنمای «بارداری و برنامه‌ریزی خانواده» را ببینید.

حرکت بخشی از درمان است

درد مفصل آدم را به بی‌حرکتی می‌کشاند، ولی بی‌حرکتی معمولاً کمکی نمی‌کند. NIAMS می‌نویسد ورزش به قدرت عضله، حرکت و انعطاف مفصل، خواب، خلق‌وخو و وزن مناسب کمک می‌کند. NHS هم دربارهٔ اسپوندیلیت می‌گوید فعال ماندن به وضعیت بدن، حرکت ستون فقرات و کم شدن خشکی کمک می‌کند. ولی برنامهٔ مناسب به نوع بیماری و وضعیت امروز مفصل‌هایتان بستگی دارد. پیش از شروع برنامهٔ تازه با پزشک یا فیزیوتراپیست صحبت کنید (NIAMS برای RA و لوپوس همین را می‌گوید).

تعادل بین استراحت و تحرک

NIAMS برای آرتریت روماتوئید می‌نویسد:

• وقتی بیماری فعال و مفصل ملتهب است، کمی بیشتر استراحت کنید؛ وقتی آرام است، بیشتر فعال باشید.
• چند استراحت کوتاه در طول روز بهتر از زمان‌های طولانی در تخت است.

NHS در سندرم شوگرن می‌نویسد زیاده‌روی و استراحت نکردن ممکن است شعله‌وری ایجاد کند. NIAMS در لوپوس هم می‌گوید مدیریت استرس، شبکهٔ حمایتی و تنظیم برنامهٔ کار با شرایط، بخشی از مراقبت است.

چه نوع حرکتی؟

• فعالیت هوازی سبک و کم‌فشار. ACR پیاده‌روی و شنا را برای ساختن قدرت عضلانی در آرتریت روماتوئید نام می‌برد. NIAMS ورزش در آب را هم پیشنهاد می‌کند. NHS برای آرتروز می‌گوید هدف هفته‌ای ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط مثل دوچرخه‌سواری یا پیاده‌روی تند است. این عدد برای آرتروز است؛ اگر بیماری فعال دارید، مقدار مناسب را از پزشک بپرسید.
• تمرین قدرتی. NHS برای آرتروز دست‌کم دو روز در هفته تمرین قدرتی برای عضلات اصلی را توصیه می‌کند.
• کشش و انعطاف. NHS در اسپوندیلیت می‌گوید شنا و ورزش معمولاً مشکلی ندارد، ولی کشش و نرمش روزانه هم لازم است.
• یوگا و تای‌چی. NIAMS می‌گوید می‌توانند هم به حرکت و هم به کم شدن استرس کمک کنند.
• فیزیوتراپی. NHS می‌نویسد فیزیوتراپی تناسب اندام، قدرت عضله و انعطاف مفصل را بهتر می‌کند. برای دست و مچ، برنامهٔ تمرین اختصاصی با جلسات هدایت‌شده و تمرین در خانه ممکن است. گرما، سرما و دستگاه TENS هم گاهی برای درد مفید است.
• وزن مناسب. NHS می‌گوید وزن اضافه به مفاصل تحمل‌کنندهٔ وزن، مثل زانو و لگن، فشار می‌آورد. این را آرام و تدریجی اصلاح کنید و رژیم شدید نگیرید.

اگر درد دارید یا مفصل ملتهب است

• اگر حین ورزش درد گرفتید یا حالتان بد شد، فوراً متوقف شوید. NHS کنار ویدیوهای ورزشی اسپوندیلیت همین را می‌نویسد.
• مفصل داغ، قرمز و متورم را فشار ندهید. در نقرس NHS استراحت، بالا نگه داشتن مفصل و کیسهٔ یخ لای حوله (تا بیست دقیقه) را برای حمله توصیه می‌کند. اگر مفصل ناگهان این‌طور شده است، به‌خصوص با تب، راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» را ببینید.
• بعد از تزریق کورتون به مفصل، پزشک توضیح می‌دهد چقدر استراحت لازم است (NHS در اسپوندیلیت تا ۴۸ ساعت استراحت مفصل را ذکر کرده است).

محافظت از مفاصل در کارهای روزانه

NIAMS و NHS چند راه عملی نام برده‌اند:

• کاردرمانی. NHS می‌نویسد کاردرمانگر می‌تواند روش‌هایی برای محافظت از مفاصل در خانه و محل کار یاد بدهد و برای کارهایی مثل باز کردن درب شیشه یا چرخاندن شیر آب، وسیله‌های کمکی یا آتل پیشنهاد کند.
• آتل کوتاه‌مدت فقط پس از مشورت با پزشک (NIAMS).
• تقسیم کارها و استراحت میان آن‌ها (pacing).
• وضعیت درست بدن. NHS برای آرتروز توصیه می‌کند صندلی میز را روی ارتفاع مناسب تنظیم کنید و به‌جای نشستن طولانی، مرتب حرکت کنید.
• کفش مناسب. NHS برای آرتروز کفش حمایتی را توصیه می‌کند و برای مشکلات پا، مراجعه به متخصص پا را.
• گرم نگه داشتن دست و پا در رینود، و پرهیز از تغییر ناگهانی دما (NHS).

استخوان‌ها

اگر کورتون می‌گیرید، ACR فعالیت وزن‌گیر مثل پیاده‌روی در بیشتر روزها، ترک سیگار و پیشگیری از افتادن را برای محافظت از استخوان توصیه می‌کند. اینکه ورزش وزن‌گیر برای شما مناسب است یا نه، به وضعیت مفصل‌هایتان بستگی دارد؛ از پزشک بپرسید.

رژیم و مکمل

رژیم غذایی متعادل (NHS برای آرتریت روماتوئید رژیم مدیترانه‌ای را نام می‌برد) و وزن مناسب خوب است، اما NHS می‌گوید شواهد قوی برای اثر رژیم خاصی بر خود بیماری نیست. رژیم یا مکمل را جای دارو ندانید.

چه زمانی با پزشک تماس بگیرید؟

• مفصل جدیدی ملتهب شده یا درد و ورم بدتر شده است.
• درد ناگهانی و شدید ستون فقرات. Arthritis Foundation می‌گوید در کسانی که کورتون می‌گیرند یا آرتریت روماتوئید و آرتریت پسوریاتیک دارند، ممکن است نشانهٔ شکستگی مهره باشد و نیاز به مراجعهٔ سریع دارد.

نشانه‌های فوری‌تر را در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» ببینید.

پیش از هر چیز

این صفحه راهنمای عمومی است. تصمیم دربارهٔ داروی هر فرد، به بیماری، دارو و وضعیت او بستگی دارد و فقط پزشک می‌تواند بگوید. اگر بیماری روماتیسمی دارید و می‌خواهید باردار شوید، پیش از اقدام با پزشک صحبت کنید. اگر باردار شده‌اید و دارو می‌خورید، همان روز با پزشک تماس بگیرید و دارو را خودتان قطع نکنید. بعضی داروها برای جنین خطر دارند و قطع بدون برنامه هم خود می‌تواند بیماری را بدتر کند. پزشک باید تصمیم بگیرد.

چرا باید از قبل برنامه‌ریزی کرد؟

• کنترل بیماری مهم است. NIAMS برای لوپوس می‌نویسد بیشتر زنان می‌توانند بارداری سالمی داشته باشند، به شرط اینکه بیماری خوب کنترل شده باشد و بارداری از قبل با پزشک برنامه‌ریزی شده باشد.
• داروها ممکن است عوض شوند. ACR می‌نویسد گاهی لازم است چند ماه پیش از بارداری داروها به داروهای سازگار با بارداری تغییر کنند. پس از آن ممکن است مدتی نتیجهٔ داروی جدید و تحمل آن بررسی شود. NIAMS هم می‌گوید فهرست همهٔ داروها پیش از بارداری باید مرور شود، چون بعضی داروهای لوپوس در بارداری بی‌خطر نیستند.
• زمان مناسب را پزشک تعیین می‌کند. ACR می‌گوید این به فعالیت بیماری شما بستگی دارد و تیم روماتولوژی می‌تواند بگوید چه زمانی برای اقدام مناسب‌تر است.

چه کسانی باید در جریان باشند؟

• روماتولوژیست: خطر داروها را برای شما و کودک می‌سنجد (ACR).
• متخصص زنان و زایمان: ACR می‌گوید می‌تواند بگوید کدام داروها در بارداری قابل ادامه است، و بهتر است روماتولوژیست و متخصص زنان با هم در ارتباط باشند. NIAMS برای لوپوس توصیه می‌کند با متخصصی که در بارداری پرخطر و لوپوس تجربه دارد کار کنید.
• ACR می‌گوید در بعضی بیماران خطر لخته شدن خون بالاتر است و ممکن است داروی ضدانعقاد لازم شود، پس این مورد باید بررسی شود. NIAMS هم می‌گوید پایش دقیق برای کسانی که پلاکت پایین، بعضی آنتی‌بادی‌ها، فشار خون بالا یا مشکل ریه، قلب یا کلیه دارند اهمیت بیشتری دارد.

داروهای شناخته‌شده: آنچه منابع می‌گویند

(فقط آنچه در منابع آمده است؛ نظر دربارهٔ داروی خودتان با پزشک است.)

• متوترکسات. NHS می‌نویسد در بارداری توصیه نمی‌شود و می‌تواند نقص مادرزادی ایجاد کند. هر کسی که قصد بارداری دارد، چه زن و چه مرد، باید پیش از آن با پزشک صحبت کند، چون ممکن است قبل از قطع پیشگیری از بارداری، داروی دیگری جایگزین شود. NHS می‌گوید متوترکسات ممکن است باروری را کم کند و می‌تواند به اسپرم در مردان و تولید تخمک در زنان آسیب بزند. اگر ناخواسته باردار شدید، NHS می‌گوید دارو را خودتان قطع نکنید و هرچه زودتر با پزشک صحبت کنید. همان روز تماس بگیرید و نگذارید دوز هفتگی بعدی پیش از حرف زدن با پزشک برسد. تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع آن با پزشک است.
• هیدروکسی‌کلروکین. NHS می‌گوید در صورت نیاز می‌تواند در بارداری استفاده شود و پزشک کمترین مقدار مؤثر را تجویز می‌کند. در شیردهی هم اغلب قابل استفاده است. ولی تصمیم با پزشک شماست.
• لفلونومید، مایکوفنولات، سیکلوفسفامید و تالیدومید. طبق خلاصهٔ RheumNow از دستورالعمل ۲۰۲۰ ACR، این داروها باید با برنامهٔ پزشک پیش از اقدام به بارداری کنار گذاشته شوند. لفلونومید مدت طولانی در بدن می‌ماند: اگر در دو سال گذشته آن را مصرف کرده‌اید، پیش از بارداری به پزشک بگویید تا سطح آن در خون بررسی شود یا برای پاک شدن بدن از دارو برنامه بگذارد.
• داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی در بهجت. NHS می‌نویسد بعضی از آن‌ها می‌توانند نقص مادرزادی ایجاد کنند و باید پیش از شروع، برنامهٔ بارداری با پزشک مطرح شود.
• پردنیزولون. NHS می‌گوید در صورت نیاز می‌شود آن را در بارداری مصرف کرد و پزشک فایده و خطرش را با شما بررسی می‌کند. خودتان قطع نکنید.
• مسکن‌ها و ضدالتهاب‌ها. NHS برای اسپوندیلیت می‌گوید پاراستامول را زنان باردار یا شیرده می‌توانند مصرف کنند. ایبوپروفن را NHS می‌گوید در بارداری جز با نظر پزشک یا داروساز مصرف نکنید، و طبق خلاصهٔ RheumNow، ACR پرهیز از ضدالتهاب‌ها را در سه ماههٔ سوم بارداری به‌شدت توصیه می‌کند.

برای بقیهٔ داروها (داروهای بیولوژیک و غیره) حکم کلی نداریم؛ باید فهرست داروهای خودتان را با پزشک مرور کنید.

بیماری‌ها و بارداری

• لوپوس. NHS می‌گوید لوپوس ممکن است در بارداری عارضه ایجاد کند، پس پیش از اقدام پزشک را ببینید تا خطرها و داروها را بررسی کند. NIAMS می‌گوید قرص‌های حاوی استروژن برای زنانی که آنتی‌بادی آنتی‌فسفولیپید دارند توصیه نمی‌شود. نتیجهٔ آزمایش‌هایتان را پیش از انتخاب روش پیشگیری با پزشک در میان بگذارید.
• آرتریت روماتوئید. NIAMS می‌نویسد علائم در بارداری ممکن است بهتر شوند و بعد از زایمان شعله‌ور شوند.
• سندرم شوگرن. NHS می‌گوید اگر برنامهٔ بارداری دارید یا در ابتدای بارداری هستید، با تیم درمان صحبت کنید، چون خطر عوارضی مثل سقط بالاتر است.
• اسکلرودرمی. NHS می‌گوید خطر سقط یا زایمان زودرس کمی بیشتر است، ولی بارداری که با پزشک و در دوره‌ای که بیماری پایدار است برنامه‌ریزی شده باشد می‌تواند موفق باشد.
• علائم شعله‌وری. ACR می‌گوید نشانه‌های بارداری گاهی شبیه شعله‌وری بیماری است؛ از روماتولوژیست بپرسید کدام نشانه‌ها را باید زیر نظر بگیرید.

شیردهی

ACR می‌گوید از روماتولوژیست بپرسید شیردهی برای شما توصیه می‌شود یا نه. بعضی داروها در شیردهی قابل ادامه نیستند و استرس شیردهی هم گاهی می‌تواند شعله‌وری ایجاد کند. NHS برای متوترکسات می‌گوید مقدار کمی از آن وارد شیر می‌شود و تصمیم دربارهٔ شیردهی باید با پزشک باشد.

پیگیری هنگام بارداری

ACR می‌نویسد بعضی پزشکان در بارداری بیمار را هر ۴ تا ۶ هفته می‌بینند. پیش از زایمان و بعد از آن نوبت‌های منظم بگیرید تا بعداً به مشکل نخورید. طرح زایمان را هم زود با پزشک مطرح کنید، هرچند جزئیاتی مثل زایمان طبیعی یا سزارین معمولاً در ماه‌های بعد روشن می‌شود.

فرزندان و خانواده

بیماری‌های خودایمنی گاهی در خانواده دیده می‌شود. منابع می‌گویند سابقهٔ خانوادگی خطر را بالا می‌برد (برای آرتریت روماتوئید NHS و NIAMS، برای لوپوس NIAMS)، ولی تعیین خطر برای هر فرزند یا بستگان کار پزشک است. این موضوع را در ویزیت مطرح کنید.

پیش از هر چیز

در بیماری‌های روماتیسمی بیشتر شعله‌وری‌ها را می‌شود با پزشک و در نوبت معمول مدیریت کرد. ولی چند حالت هست که نباید منتظر ماند. این فهرست همهٔ موارد را در بر نمی‌گیرد. اگر نگران هستید یا مطمئن نیستید، به پزشک یا اورژانس زنگ بزنید. در ایران شمارهٔ اورژانس ۱۱۵ است. اگر حالتان بد است، خودتان رانندگی نکنید.

۱. همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید

درد قفسه‌سینه

NHS می‌نویسد درد یا فشار ناگهانی قفسه‌سینه که برطرف نمی‌شود (مثل سنگینی، فشردگی یا سوزش)، به‌خصوص اگر به بازو، گردن، فک، شکم یا پشت بکشد، یا همراه با عرق، تهوع، سرگیجه یا تنگی نفس باشد، می‌تواند حملهٔ قلبی باشد و به درمان فوری بیمارستانی نیاز دارد. آرتریت روماتوئید و لوپوس ممکن است قلب و ریه را هم درگیر کنند (NHS و NIAMS)، ولی درد قفسه‌سینه را هیچ‌وقت به حساب بیماری مفصلی نگذارید؛ علتش را پزشک باید پیدا کند.

تنگی نفس شدید یا ناگهانی

NHS می‌گوید اگر نفس کشیدن خیلی سخت شده (نفس‌نفس می‌زنید یا نمی‌توانید جمله بگویید)، قفسه‌سینه سنگین است یا لب‌ها و پوست کبود، خاکستری یا بسیار رنگ‌پریده شده، یا گیجی ناگهانی پیدا کرده‌اید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

نشانه‌های سکتهٔ مغزی

NHS نشانه‌های اصلی سکته را این‌ها می‌داند: یک طرف صورت ناگهان می‌افتد و لبخند زدن سخت می‌شود، یک دست ضعیف یا بی‌حس می‌شود و نمی‌توانید هر دو دست را بالا نگه دارید، یا گفتار ناگهان نامفهوم یا گیج می‌شود. آرتریت سلول‌غول‌آسا و بهجت شدید می‌توانند به سکته برسند (NHS)، و Arthritis Foundation می‌نویسد مهارکننده‌های JAK خطر سکته و لختهٔ خون را بالا می‌برند.

از دست دادن ناگهانی بینایی

Arthritis Foundation از دست رفتن ناگهانی بینایی را از موارد اورژانسی می‌داند. NHS هم دربارهٔ التهاب چشم می‌گوید اگر نمی‌بینید، فوراً به اورژانس بروید.

ضعف پا، بی‌حسی ناحیهٔ تناسلی و مقعد، یا اختلال کنترل ادرار و مدفوع

NHS می‌گوید کمردرد همراه با درد، گزگز، ضعف یا بی‌حسی هر دو پا، از دست رفتن حس اطراف ناحیهٔ تناسلی یا مقعد، تغییر در ادرار و مدفوع (مثل سختی ادرار کردن یا بی‌اختیاری)، یا تغییر تازه در حس ناحیهٔ تناسلی و توان جنسی نیاز به اقدام فوری دارد. خودتان رانندگی نکنید. با ۱۱۵ تماس بگیرید یا کسی شما را به اورژانس برساند.

استفراغ خون یا مدفوع سیاه و قیرمانند

NHS در صفحهٔ ایبوپروفن استفراغ خون و مدفوع سیاه، چسبنده و قیرمانند را نشانهٔ خون‌ریزی معده می‌داند. ضدالتهاب‌ها و کورتون ممکن است خطر زخم معده را بالا ببرند (NHS). Arthritis Foundation هم خون‌ریزی مهارنشدنی را از موارد اورژانسی می‌شمارد.

واکنش آلرژیک شدید

NHS برای متوترکسات می‌گوید ورم ناگهانی لب، دهان، گلو یا زبان، نفس سریع یا دشوار، تنگی گلو، یا حالت بی‌حالی و گیجی ناگهانی از نشانه‌های اورژانسی است.

فکر آسیب زدن به خود

NHS می‌گوید در مصرف کورتون ممکن است تغییرات روانی پیدا شود. اگر فکر آسیب رساندن به خود یا پایان دادن به زندگی دارید، همان لحظه به اورژانس مراجعه کنید.

۲. همان روز با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید

اگر همان روز به پزشک دسترسی ندارید، به اورژانس بروید و تا فردا صبر نکنید.

یک مفصل ناگهان داغ، قرمز، متورم و بسیار دردناک شده است، با تب یا بدون تب

NHS می‌گوید درد شدید و ناگهانی یک مفصل، ورم اطراف مفصل، تغییر رنگ پوست روی آن، سختی حرکت، یا درد مفصل همراه با تب، لرز و بدحالی می‌تواند نشانهٔ آرتریت چرکی (عفونت مفصل) باشد و درمان فوری لازم دارد. نداشتن تب هم دلیل صبر کردن نیست. خطر در بیماران آرتریت روماتوئید، کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌شده یا مفصل مصنوعی دارند و بعد از جراحی مفصل بیشتر است. Arthritis Foundation هم درد و ورم غیرعادی مفصل، به‌خصوص با تب، را در فهرست موارد فوری آورده است.

تب یا نشانهٔ عفونت وقتی داروی سرکوب‌کنندهٔ ایمنی می‌خورید

Arthritis Foundation نشانه‌هایی را که باید به پزشک خبر دهید چنین می‌شمارد: لرز، تب، عرق، گلودرد، سرفه، سوزش یا تکرر ادرار، اسهال یا درد شکم، بثورات یا زخم دردناک و پوست گرم و قرمز. NHS برای متوترکسات هم تب، لرز، درد عضله و گلودرد را نشانهٔ احتمالی عفونت می‌داند و می‌گوید فوراً به پزشک یا مرکز درمانی خبر دهید. همین احتیاط برای هر دارویی که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کند، از جمله کورتون و داروهای بیولوژیک، هم لازم است. دارو را خودتان قطع نکنید؛ از پزشک بپرسید چه کنید.

بالای ۵۰ سال، سردرد تازهٔ شقیقه‌ای، درد فک هنگام جویدن یا مشکل بینایی

NHS دربارهٔ التهاب شریان شقیقه (آرتریت سلول‌غول‌آسا) می‌گوید سردرد مکرر و شدید، درد یا حساسیت شقیقه و پوست سر، درد فک هنگام غذا خوردن یا حرف زدن، دوبینی یا از دست رفتن دید یک یا دو چشم را جدی بگیرید. بدون درمان سریع می‌تواند به سکته یا نابینایی برسد. NHS می‌گوید پزشک باید فوری شما را ببیند و هر مشکل بینایی نیاز به معاینهٔ همان روز چشم‌پزشک بیمارستان دارد. اگر همراه این نشانه‌ها مشکل بینایی دارید، منتظر نوبت نمانید و همین حالا به اورژانس بیمارستان بروید.

چشم قرمز و دردناک

NHS در صفحهٔ یووئیت می‌گوید درد چشم، حساسیت به نور، تغییر دید مثل تاری یا جرقهٔ نور و قرمزی شدید چشم (یک یا هر دو) نیاز به بررسی فوری دارد. همان روز به چشم‌پزشک یا اورژانس چشم بروید. اگر نمی‌بینید، بخش ۱ را دنبال کنید. این حالت در اسپوندیلیت و بهجت و واسکولیت می‌تواند به بیماری اصلی مربوط باشد.

نوک انگشت سیاه شده، زخم‌دار یا دردناک

SRUK می‌نویسد زخم انگشت (زخم دیجیتال) در اسکلرودرمی کند خوب می‌شود و راحت عفونی می‌شود. نشانهٔ عفونت: درد بیشتر، قرمزی، چرک و ورم نوک انگشت. توصیهٔ SRUK این است که «اگر شک دارید، زود بررسی‌اش کنید». همچنین گانگرن را نادر اما ممکن می‌داند. نوک انگشت سیاه یا زخمی را همان روز به پزشک نشان دهید.

در لوپوس: ادرار کف‌دار، تورم تازهٔ پا یا فشار خون بالا

NIDDK ادرار کف‌دار، تورم پا و مچ و فشار خون بالا را نشانهٔ احتمالی درگیری کلیه در لوپوس می‌داند و می‌گوید تشخیص و درمان زود می‌تواند از کلیه محافظت کند. NIAMS هم تورم پا یا اطراف چشم را از نشانه‌های لوپوس نام می‌برد. این‌ها را همان روز به پزشک خبر بدهید. درد قفسه‌سینه یا تنگی نفس ناگهانی در لوپوس جزو بخش ۱ است.

ورم و درد تازه در یک پا

NHS درد ضربان‌دار و ورم یک پا، معمولاً در ساق یا ران، را از نشانه‌های لختهٔ خون در ورید پا می‌داند. Arthritis Foundation می‌نویسد مهارکننده‌های JAK خطر لخته را بالا می‌برند و ACR می‌گوید بعضی بیماران روماتیسمی خطر لختهٔ بیشتری دارند. اگر همراه آن تنگی نفس یا درد قفسه‌سینه دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید.

عارضهٔ جدی دارو

NHS دربارهٔ متوترکسات می‌گوید این‌ها را فوراً به پزشک بگویید: زرد شدن چشم یا پوست، سرفهٔ پایدار، درد قفسه‌سینه یا تنگی نفس، ورم دست، مچ پا یا پا، تغییر در دفعات ادرار یا ادرار نکردن، خون‌ریزی لثه، خون در ادرار و کبودی بی‌دلیل. NHS برای هیدروکسی‌کلروکین هم جوش، زخم، تاول یا پوسته‌ریزی پوست همراه با تب را عارضهٔ جدی می‌داند. خودتان تصمیم نگیرید؛ همان روز بپرسید با دوز بعدی چه کنید. اگر درد قفسه‌سینه یا تنگی نفس ناگهانی است، بخش ۱ را دنبال کنید.

درد ناگهانی ستون فقرات

Arthritis Foundation می‌گوید درد ناگهانی ستون فقرات ممکن است شکستگی مهره باشد، و کسانی که آرتریت روماتوئید یا آرتریت پسوریاتیک دارند یا کورتون می‌گیرند بیشتر در معرض آن‌اند. همان روز پزشک را ببینید. اگر با ضعف یا بی‌حسی پا یا مشکل ادرار همراه است، بخش ۱ را دنبال کنید.

بدحالی بعد از قطع، کم کردن یا فراموش کردن کورتون

NHS می‌گوید قطع ناگهانی کورتون می‌تواند شما را بسیار ناخوش کند (خستگی شدید، تهوع و استفراغ، سرگیجه، بی‌اشتهایی). در صفحهٔ پردنیزولون هم استفراغ، ضعف عضله، سرگیجه و حالت غش را از نشانه‌های کمبود هورمون غدهٔ فوق‌کلیوی می‌داند. اگر دارو را قطع کرده‌اید یا فراموش کرده‌اید و بدحال هستید، یا به‌خاطر استفراغ نمی‌توانید قرص را نگه دارید، همان روز به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. اگر استفراغ مکرر، سرگیجهٔ شدید، خواب‌آلودگی، گیجی یا غش دارید، با ۱۱۵ تماس بگیرید و بگویید کورتون مصرف می‌کنید. NHS این نشانه‌ها را در صفحهٔ بیماری آدیسون نشانهٔ بحران آدرنال و اورژانس می‌داند.

۳. در اولین فرصت پزشک را ببینید (غیراورژانسی)

• شعله‌وری شدیدتر از معمول یا نشانه‌هایی که با روال همیشگی بهتر نمی‌شود.
• عوارض آزاردهندهٔ دارو که در بخش‌های ۱ و ۲ نیامده‌اند، مثل تهوع پایدار یا بثورات خفیف.

اگر مطمئن نیستید

زنگ بزنید. «شاید چیز مهمی نباشد، ولی نگرانم» دلیل کافی برای تماس است. وقتی تماس می‌گیرید، این‌ها را آماده داشته باشید: نام داروهایی که می‌خورید، نشانه‌ها از کِی شروع شد و آیا تب دارید. در اورژانس هم حتماً بگویید چه داروهایی مصرف می‌کنید، به‌خصوص کورتون.