آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید چیست؟

آرتریت روماتوئید (RA) بیماری خودایمنی و مزمن است. سیستم ایمنی که قرار است از بدن در برابر میکروب دفاع کند، به اشتباه به پردهٔ داخلی مفصل (سینوویوم) حمله می‌کند. این پرده ملتهب و ضخیم می‌شود و اگر التهاب مهار نشود، به مرور به غضروف و استخوان آسیب می‌زند. NHS یادآوری می‌کند که علت دقیق شروع این واکنش مشخص نیست.

بیماری بیشتر مفاصل دست، مچ و پا را درگیر می‌کند و معمولاً هر دو طرف بدن را با هم. گاهی چشم، ریه، قلب، پوست یا رگ‌ها هم درگیر می‌شوند. ACR آن را شایع‌ترین نوع آرتریت خودایمنی می‌داند و می‌نویسد حدود ۷۵ درصد مبتلایان زن‌اند و نشانه‌ها معمولاً بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی شروع می‌شوند، هرچند بیماری در هر سنی ممکن است پیدا شود. عوامل خطری که در منابع آمده: زن بودن، سابقهٔ خانوادگی، و سیگار کشیدن (سیگار می‌تواند بیماری را شدیدتر هم بکند).

نشانه‌ها

• درد، تورم، گرمی و خشکی مفاصل، به‌ویژه انگشت‌ها و مچ، که معمولاً صبح یا بعد از استراحت بدتر است.
• خشکی صبحگاهی که با حرکت کم‌کم باز می‌شود. NIAMS آن را بیش از ۳۰ دقیقه و ACR بیش از یک ساعت توصیف کرده است.
• خستگی، بی‌اشتهایی و گاهی تب خفیف.
• گاهی برآمدگی‌های سفت زیر پوست نزدیک مفاصل (ندول روماتوئید).
• بیماری معمولاً طی چند هفته آهسته پیدا می‌شود، ولی گاهی سریع‌تر. دوره‌هایی هم هست که نشانه‌ها شدت می‌گیرند (شعله‌وری) و پیش‌بینی‌شان آسان نیست.

ACR می‌نویسد نشانه‌هایی که بیش از شش هفته بمانند، نشانهٔ التهاب پایدارند و باید بررسی شوند.

چه کسی باید دیده شود؟

اگر چند هفته درد و تورم مفصل، به‌خصوص در انگشت‌ها و مچ دو دست، یا خشکی صبح که طول می‌کشد دارید، نوبت بگیرید. NHS و NIAMS هر دو بر تشخیص زود تأکید دارند، چون درمان به‌موقع می‌تواند آسیب مفصل را کم کند. NIAMS هشدار می‌دهد که آسیب مفصل ممکن است در یک یا دو سال اول شروع شود.

اگر نشانه‌ها ادامه دارد، منتظر نمانید و با پزشک خود یا روماتولوژیست صحبت کنید.

چگونه بررسی می‌شود؟

هیچ آزمایش واحدی تشخیص را قطعی نمی‌کند. پزشک چند چیز را کنار هم می‌گذارد:

• شرح حال و معاینه: از نشانه‌ها، زمان شروع، سابقهٔ خانوادگی و داروهایتان می‌پرسد و مفاصل را معاینه می‌کند.
• آزمایش خون: نشانگرهای التهاب (ESR و CRP)، شمارش سلول‌های خون، فاکتور روماتوئید (RF) و آنتی‌بادی ضد CCP. NHS می‌گوید جواب مثبت RF به‌تنهایی قطعی نیست و در حدود یک نفر از بیست نفر بدون این بیماری هم مثبت است. آنتی‌CCP مثبت احتمال بیماری را بالا می‌برد، ولی همهٔ مبتلایان آن را ندارند. NIAMS هم می‌نویسد بعضی مبتلایان آزمایش‌هایشان طبیعی است.
• تصویربرداری: رادیوگرافی، سونوگرافی یا MRI. NIAMS می‌گوید رادیوگرافی در ابتدا اغلب طبیعی است و سونوگرافی و MRI می‌توانند التهاب را زودتر نشان دهند.

نتیجهٔ همهٔ این‌ها با هم تفسیر می‌شود.

درمان در کل چگونه است؟

بیماری درمان قطعی ندارد، ولی NHS می‌نویسد با تشخیص زود و درمان مناسب، فاصلهٔ شعله‌وری‌ها در بسیاری از بیماران به ماه‌ها و حتی سال‌ها می‌رسد و این به ادامهٔ زندگی و کار کمک می‌کند. ACR هدف درمان را کاهش التهاب، کم کردن درد و تورم و جلوگیری از آسیب بلندمدت مفصل می‌داند. NIAMS هدف را رساندن بیماری به حالتی می‌داند که نشانه‌ای باقی نماند یا بسیار کم باشد.

• داروهای زمینه‌ای (DMARD) مثل متوترکسات، لفلونومید، هیدروکسی‌کلروکین و سولفاسالازین معمولاً اولین انتخاب‌اند و روند بیماری را کند می‌کنند. ممکن است چند ماه طول بکشد تا اثرشان پیدا شود. NHS می‌گوید گاهی باید دو یا سه نوع امتحان شود تا مناسب پیدا شود.
• داروهای بیولوژیک و مهارکننده‌های JAK وقتی داروهای زمینه‌ای کافی نباشند، به تشخیص روماتولوژیست به کار می‌روند.
• کورتون برای تسکین سریع و کوتاه‌مدت، مثلاً در شعله‌وری یا تا اثر داروی زمینه‌ای، به کار می‌رود. NHS می‌گوید مصرف طولانی آن عوارضی مثل پوکی استخوان، کبودی آسان و ضعف عضله دارد. به همین دلیل معمولاً کوتاه‌مدت است.
• مسکن‌ها و ضدالتهاب‌ها درد را کم می‌کنند ولی بیماری را متوقف نمی‌کنند.
• فیزیوتراپی و کاردرمانی برای حفظ قدرت و حرکت مفصل و یاد گرفتن روش‌های محافظت از مفاصل.
• جراحی در موارد خاص، وقتی با وجود دارو آسیب مفصل پیش رفته است.

داروهای زمینه‌ای و بیولوژیک نیاز به آزمایش‌های منظم دارند. بیشتر در راهنمای «آزمایش‌های روماتولوژی» توضیح داده‌ایم. هیچ دارویی را، به‌خصوص کورتون، خودتان قطع یا کم نکنید. NIAMS می‌گوید قطع ناگهانی دارو یکی از عوامل شعله‌وری است.

چه کارهایی از دست شما برمی‌آید؟

• داروها را درست مثل نسخه مصرف کنید و عوارض را به پزشک بگویید.
• نشانه‌ها را یادداشت کنید (کدام مفصل، چه ساعتی، چقدر طول کشید). این یادداشت در ویزیت بعدی به پزشک کمک می‌کند.
• تعادل بین استراحت و تحرک: در شعله‌وری استراحت بیشتر، وقتی بیماری آرام است ورزش سبک و کم‌فشار مثل پیاده‌روی یا شنا. ACR و NIAMS این را توصیه کرده‌اند.
• سیگار نکشید یا ترک کنید. هر دو منبع آن را با بیماری شدیدتر مرتبط می‌دانند.
• از وسایل کمکی و روش‌های محافظت از مفصل کمک بگیرید؛ کاردرمانگر می‌تواند راهنمایی کند.
• دربارهٔ مصرف الکل، واکسن‌ها، رژیم غذایی و مکمل‌ها پیش از شروع با پزشک مشورت کنید. NHS می‌گوید برای اثر رژیم خاصی شواهد قوی نیست.
• به نشانه‌های افسردگی و تنهایی توجه کنید و دربارهٔ آن‌ها حرف بزنید. NIAMS حمایت عاطفی را بخشی از مراقبت می‌داند.
• در برنامهٔ بارداری، پیش از اقدام با پزشک صحبت کنید. راهنمای «بارداری و برنامه‌ریزی خانواده» را ببینید.

چه زمانی فوری کمک بگیرید؟

• یک مفصل ناگهان داغ، متورم و بسیار دردناک شده است، با تب یا بدون تب. NHS می‌گوید در بیماری‌هایی مثل آرتریت روماتوئید خطر عفونت مفصل (آرتریت چرکی) بیشتر است و باید فوری پزشک شما را ببیند. همان روز با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
• تب یا نشانهٔ عفونت در حالی که داروی سرکوب‌کنندهٔ ایمنی مصرف می‌کنید. همان روز با پزشک یا درمانگاه تماس بگیرید.
• درد قفسه‌سینه یا تنگی نفس ناگهانی. NHS می‌گوید التهاب ریه یا قلب از عوارض ممکن بیماری است. با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
• چشم قرمز و دردناک یا تاری ناگهانی دید: همان روز به چشم‌پزشک یا اورژانس چشم بروید. از دست رفتن ناگهانی دید: با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید.

فهرست کامل را در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» ببینید.